Hôm nay, ngày

Giải pháp thực hiện hiệu quả công tác bồi dưỡng HSG ở trường THCS lý Tự Trọng

( Ngày 03-10-2013 )

Như chúng ta đã biết, ở tất cả các nhà trường, công tác bồi dưỡng học sinh giỏi (HSG) có vai trò rất quan trọng, đặc biệt, ở trường THCS Lý Tự Trọng – Bình Xuyên, nó còn mang tính sống còn. Trong bài viết này, tôi xin có một vài ý kiến nhỏ của cá nhân về giải pháp thực hiện có hiệu công tác bồi dưỡng học sinh giỏi.

Ly Tu Trong.jpg
 Đồng chí Nguyễn Thế Trường, Phó Bí thư thường trực Tỉnh ủy, Trường Đoàn ĐBQH khóa XIII
của tỉnh tặng hoa chúc mừng nhà trường

Ông cha ta đã có câu: “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”. Vì vậy bồi dưỡng học sinh giỏi là bước đi đầu tiên để đào tạo nhân tài cho đất nước và là nhiệm vụ quan trọng của ngành Giáo dục. Với ý nghĩa đó, trong những năm qua, ngành Giáo dục Bình Xuyên nói chung, trường THCS Lý Tự Trọng nói riêng đã luôn chú trọng đến công tác phát hiện và bồi dưỡng HSG và đã đạt được nhiều thành tích đáng tự hào, đặc biệt là năm học 2012-2013 (với 7 giải Nhất HSG cấpTỉnh, 54 em thi đỗ THPT Chuyên Vĩnh Phúc – trong đó có 3 thủ khoa ở các môn Toán, Lịch sử, Địa lý, 6 em thi đỗ các trường THPT Chuyên tại Hà Nội, điểm thi vào THPT cao thứ 3 toàn tỉnh Vĩnh Phúc), điều đó góp phần không nhỏ vào thành tích chung của giáo dục huyện nhà. Để duy trì và phát huy hơn nữa kết quả đó trong năm nay và các năm học tiếp theo, theo tôi:

1.     Về phía GV

Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã từng nói, muốn có trò giỏi thì trước hết phải có thầy giỏi, nói thế không có nghĩa là cứ có thầy giỏi thì sẽ có trò giỏi, nó còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác, tuy nhiên, qua đó muốn khẳng định rằng, vai trò của người thầy trong công tác phát hiện và bồi dưỡng HSG là hết sức quan trọng. Là giáo viên (GV) bồi dưỡng đội tuyển, theo tôi, chúng ta phải là một người thầy vừa hồng vừa chuyên, hay nói theo cách khác, phải đủ tâm và đủ tầm. Phải có ý thức  tích cực trau dồi, tích lũy chuyên môn, đọc nhiều, hiểu sâu vấn đề mà mình dạy học sinh (HS), theo phương châm biết mười dạy một. Thường xuyên tham khảo và học hỏi kinh nghiệm của các GV gạo cội trong và ngoài huyện, tỉnh (bản thân tôi thường xuyên liên hệ chuyên môn với các thầy Nguyễn Bá Đang – Tư vấn chương trình phát triển giáo dục trung học - Bộ Giáo dục, thầy Nguyễn Việt Hải – Viện Toán học, thầy Nguyễn Vũ Lương và Đỗ Thanh Sơn – THPT Chuyên ĐHKHTN – ĐHQG Hà nội, đặc biệt là thầy Nguyễn Minh Sang – chuyên gia bồi dưỡng HSG tỉnh Phú Thọ. Tôi thấy việc làm đó hiệu quả vô cùng); chủ động tìm tòi tư liệu trên các phương tiện, đặc biệt là trên mạng internet. Lựa chọn trang web nào hữu ích, các tác giả giỏi, các đề thi hay, chuyên đề hấp dẫn… để sưu tầm tài liệu.

Một điều hết sức quan trọng, có thể nói là quan trọng hàng đầu, đó là truyền cho HS niềm say mê, hứng thú, tinh thần ham học hỏi tìm tòi, cái mà chúng ta hay nói nôm na là truyền lửa cho HS. Cách làm của tôi là luôn tôn trọng các lời giải khác của HS, đưa lời giải đó ra trước đội tuyển để phân tích ưu nhược, đề cao cái hay cái sáng tạo của HS đó, có thể có một quyển sổ riêng chuyên biên tập các lời giải độc đáo của HS mình, coi đây là tài liệu tham khảo cho toàn đội (năm đó và cả các năm sau). Ngoài ra, khuyến khích động viên các em tìm tòi, nghiên cứu. Với một sáng kiến của các em, có thể là rất nhỏ, nhưng ta khéo léo khuyến khích coi nó là một công trình nhỏ của HS, nhen nhóm nó thành ngọn lửa say mê nghiên cứu, giúp đỡ em để dần có được công trình lớn hơn, biết đâu chính HS đó có thể có những công trình vĩ đại sau này!

Một biện pháp nữa không thể thiếu là GV phải lập kế hoạch cho mình một cách thật cụ thể, chi tiết, chia ra nhiều giai đoạn (mỗi giai đoạn phải cụ thể đến từng tuần), tránh tình trạng thích đâu dạy đó. Cá nhân tôi thấy rằng, kế hoạch càng cụ thể chi tiết thì càng dễ thực hiện và dễ rút kinh nghiệm. Sau mỗi giai đoạn cần rút kinh nghiệm một cách nghiêm túc, đề ra phương hướng thực hiện và điều chỉnh cho các giai đoạn tiếp sau đó.

Trong công tác bồi dưỡng HSG, với thời lượng lên lớp với đội tuyển là không nhiều, thì việc hướng dẫn HS tự học là đặc biệt quan trọng. Thực tế cho thấy HS nào có tinh thần và phương pháp tự học tốt thì sẽ thành công cao hơn các bạn khác. GV cần hướng dẫn cho HS (và cả phụ huynh HS) cách sử dụng quỹ thời gian của mình (con em mình) một cách hợp lý và hiệu quả, tránh lãng phí thời gian, nhưng cũng đảm bảo thời gian nghỉ ngơi giải trí. Thực tế cho thấy, có HS học rất nhiều, thâu đêm suốt sáng, không thu xếp được thời gian nghỉ ngơi, nên hậu quả là không những không thành công mà còn gây mụ mẫm đầu óc, cơ thể mệt mỏi kéo dài…

Mặt khác, người thầy cần bồi dưỡng HS dưới nhiều hình thức, trực tiếp và gián tiếp (qua giờ giảng trên lớp, qua gặp gỡ ngoài giờ, qua email, các diễn đàn, câu lạc bộ…) với lòng nhiệt tình, tận tụy cao độ, đem hết cái tâm của mình ra để truyền tải kiến thức kĩ năng và phương pháp cho trò.

Một giải pháp quan trọng nữa là việc lựa chọn HS vào đội tuyển. GV đứng lớp phải để ý HS ngay từ những ngày đầu lớp 6. Ngoài việc lựa chọn qua điểm số của HS thì việc lựa chọn thông qua các lời giải độc đáo là hết sức quan trọng. Thực tế cho thấy, các HS năng khiếu là các HS có những lời giải (hay câu hỏi) khác với thầy và các bạn, có thể nó còn dài dòng và lủng củng, nhưng không sao, ta sẽ uốn nắn sau. Có những HS lại có kiểu ghi chép rất lạ, không giống những gì GV ghi trên bảng, nhưng khi ta đọc kĩ cách ghi ấy thì lại vừa đủ kiến thức của bài, lại vừa có sự ghi nhớ độc đáo của cá nhân HS đó. Tức là, kĩ năng quan sát tinh tế để phát hiện sớm HSG của GV là rất quan trọng.

Cuối cùng, tôi muốn trao đổi với các thầy cô về giải pháp về tâm lý. Người thầy, ngoài việc dạy HS kiến thức, kĩ năng, phương pháp còn phải kết hợp các biện pháp về tâm lý. Cách làm của tôi là sau mỗi kỳ thi của các em, sẽ có những em thành công và có những em thất bài, tôi thường yêu cầu các em viết ra suy nghĩ của mình về nguyên nhân thành công (thất bại) của bản thân, đề ra phương hướng, kế hoạch và mục tiêu đạt giải mấy cho vòng thi sau. Sau đó cho các em dán lên góc học tập của mình, ngày nào các em cũng nhìn thấy những điều mà mình đã viết, từ đó tạo động lực không nhỏ cho thành công sau này. Và, thực tế, các HS của tôi đã thành công với giải cao (đủ các giải nhất, nhì, ba) trong kì thi HSG cấp tỉnh môn toán, 8 em HS đỗ vào lớp chuyên toán của THPT Chuyên Vĩnh Phúc, trong đó có 1  thủ khoa.

2.     Về phía HS

Trước hết, HSG phải có kiến thức và lòng say mê. Sau đó, ta cần ở các em sự chăm chỉ rèn luyện, cần cù tích luỹ. Ngoài kiến thức kĩ năng học được trên lớp và đọc được trong sách giáo khoa, học sinh cần chủ động tìm đọc thêm sách tham khảo và tài liệu khác qua các kênh thông tin khác nhau. Hiện nay, tài liệu tham khảo rất phong phú, dưới sự tư vấn của GV, các em cần tìm đọc các tài liệu hay để tích lũy cho mình (dẫn chứng GV mượn sách thư viện, mua sách hay cho HS…). Mặt khác, các diễn đàn trao đổi về kiến thức trên Internet cũng rất nhiều, ở đó thường hội tụ các GV và HS rất giỏi, chúng ta và cả HS nên tham khảo có chọn lọc các kiến thức PP trên các diễn đàn đó.

3.     Về phía PHHS

- Quan tâm tạo điều kiện, động viên tích cực con em học tập tốt hơn.

- Trang bị đầy đủ dụng cụ học tập, tài liệu tham khảo, hướng dẫn con em mình sử dụng hợp lý và hiệu quả quỹ thời gian ở nhà.

- Thường xuyên liên lạc với GVCN, với giáo viên dạy đội tuyển, với nhà trường, với bạn bè của con em mình để nắm bắt kịp thời tình hình học tập của con mình.

4.     Về phía BGH, nhà trường

- Cần phải phân công chuyên môn một cách hợp lý, lựa chọn giáo viên có đủ phẩm chất, năng lực, tinh thần trách nhiệm để bồi dưỡng HSG. Bên cạnh đó cũng cần coi trọng việc giám sát, kiểm tra thường xuyên.

- Phát hiện và xây dựng nguồn bắt đầu từ lớp 6, cử giáo viên có kinh nghiệm dạy bồi dưỡng

- Cần tạo mọi điều kiện cho GV tham gia các lớp học tập nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ.

- Cần làm tốt công tác xã hội hóa giáo dục để kết hợp với nhà trường có những chế độ động viên, khuyến khích khen thưởng kịp thời và hợp lý đối với giáo viên và học sinh có thành tích cao.

5. Một số kiến nghị, đề xuất

Với nhà trường:

- Bên cạnh hệ thống tài liệu hiện tại trong thư viện, trường nên mua bổ sung kịp thời những tài liệu nâng cao mới để giúp giáo viên cập nhật những nội dung mới mang tính thời sự để đưa vào giảng dạy.

- Trường nên tổ chức thêm nhiều sân chơi cho đối tượng học sinh  khá giỏi (các diễn dàn, câu lạc bộ)

Với Phòng Giáo dục, Sở giáo dục:

-  Ngoài việc tổ chức thường xuyên các báo cáo chuyên đề (đã làm hàng năm), nên tổ chức thêm các hội thảo chuyên môn, mời các chuyên gia về nói chuyện hoặc giảng bài cho GV (Như các Phòng Giáo dục ở Hà Nội và một số huyện trong tỉnh, trường Chuyên Vĩnh Phúc vẫn làm…).

-  Có kế hoạch rõ ràng, cụ thể từ đầu năm học về thời gian, thời điểm thi HSG và nếu có thể là cả cấu trúc đề thi (ở một số tỉnh như Hải Phòng, Ninh Thuận, Ninh Bình, Nam Định, … vẫn làm) từ đó tạo điều kiện cho GV bồi dưỡng có trọng điểm.

Công tác bồi dưỡng học sinh giỏi là công việc khó khăn, vất vả, nó đòi hỏi giáo viên tham gia bồi dưỡng, giáo viên chủ nhiệm và lãnh đạo trường, Phòng Giáo dục phải tốn nhiều công sức, trí tuệ. Bài viết trên của tôi ít nhiều còn mang tính cá nhân. Vì vậy, tôi rất mong được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô, quý độc giả để góp phần nâng cao chất lượng học sinh giỏi cấp huyện, cấp tỉnh của trường THCS Lý Tự Trọng nói riêng và các trường trong toàn tỉnh nói chung!

(Trần Văn Quảng – Giáo viên THCS Lý Tự Trọng – Bình Xuyên – Vĩnh Phúc)

Các tin khác
Thống kê truy cập
50
Hôm nay3558
Hôm qua7491
Tuần này16097
Tháng này45345
Tất cả5511312