Hôm nay, ngày

Quản lý việc đổi mới phương pháp dạy tiếng Anh tại trường THPT

( Ngày 24-01-2013 )

Muốn nâng cao chất lượng giáo dục phải đổi mới đồng bộ, trong đó đổi mới phương pháp giảng dạy là then chốt. Bởi lẽ, phương pháp giảng dạy (PPGD) là yếu tố năng động sáng tạo trong quá trình dạy học, nó phụ thuộc vào trình độ chuyên môn nghiệp vụ và nghệ thuật giảng dạy của người giáo viên (GV) - lực lượng quyết định chất lượng giáo dục.
 
Đổi mới PPGD là một vấn đề cấp bách và thường xuyên phải đặt ra đối với giáo dục nói chung và giáo dục THPT nói riêng. Bởi lẽ chất lượng sản phẩm đào tạo của chúng ta còn thấp, chưa đáp ứng những đòi hỏi khắc nghiệt của thị trường lao động trong và ngoài nước. Đối tượng đào tạo của chúng ta luôn thay đổi, mục tiêu đào tạo của chúng ta phải tính đến những yêu cầu, đòi hỏi của nền kinh tế thị trường luôn biến động, của tiến trình hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế.
 
Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã nói rõ về phương pháp dạy học là "phải nâng cao và hướng dẫn việc tự học" hoặc "lấy tự học làm cốt, do thảo luận và chỉ đạo giúp vào". Quan điểm này cho thấy muốn mang lại hiệu quả dạy học thì cần phải lựa chọn những PPGD đề cao năng lực tự học, phát huy tinh thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của người học, tích cực hoá hoạt động dạy học: phát huy cao độ tính tự giác, tích cực, độc lập và sáng tạo nhận thức ở người học. Kiểu dạy học thích hợp là dạy học nêu vấn đề với nhiều mức độ, cung bậc khác nhau, và áp dụng các phương pháp tương ứng. Hay nói cách khác là lấy hoạt động nhận thức của học sinh (HS) làm trung tâm của quá trình dạy học.
 
Tiếng Anh, với tư cách là môn ngoại ngữ, là môn văn hoá cơ bản, bắt buộc trong chương trình giáo dục, là một bộ phận không thể thiếu của học vấn phổ thông.
 
Môn tiếng Anh cung cấp cho HS một công cụ giao tiếp mới để tiếp thu những tri thức khoa học, kĩ thuật tiên tiến, tìm hiểu các nền văn hoá đa dạng và phong phú trên thế giới, dễ dàng hội nhập với cộng đồng quốc tế vượt qua rào cản về ngôn ngữ. Do đặc trưng riêng, môn tiếng Anh góp phần phát triển tư duy (trước hết là tư duy ngôn ngữ) và hỗ trợ cho việc dạy học tiếng Việt, góp phần đổi mới PPGD, lồng ghép và chuyển tải nội dung của nhiều môn học khác ở trường THPT. Cùng với các môn học và hoạt động giáo dục khác, môn tiếng Anh góp phần hình thành và phát triển nhân cách của HS, giúp cho việc thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện.
 
Phong-van-visa-anh.jpg
 

Chương trình môn tiếng Anh được biên soạn theo quan điểm giao tiếp coi hình thành và phát triển các kĩ năng giao tiếp như nghe, nói, đọc, viết là mục tiêu cuối cùng của quá trình dạy học. Các kiến thức ngôn ngữ như ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp là phương tiện, điều kiện hình thành và phát triển các kĩ năng giao tiếp.

Nội dung dạy học trong chương trình môn tiếng Anh được xây dựng theo quan điểm chủ điểm. Quan điểm chủ điểm lấy hệ thống chủ điểm làm cơ sở để lựa chọn và sắp xếp nội dung ngữ liệu. Theo quan điểm chủ điểm, người xây dựng chương trình, biên soạn sách giáo khoa và thực hiện quá trình dạy học có thể có những thuận lợi như: Chương trình môn tiếng Anh chú trọng quan điểm coi HS là chủ thể của quá trình học tập. HS được tham gia một cách tích cực, chủ động, sáng tạo vào quá trình hình thành và phát triển các kĩ năng giao tiếp. GV là người tổ chức, hướng dẫn, điều kiện quá trình hình thành và phát triển các kĩ năng giao tiếp của HS.

Nhìn lại quá trình phát triển của PPGD ngoại ngữ từ trước đến nay, ta nhận thấy xuất hiện nhiều quan điểm, nhiều PPGD khác nhau nhưng tựu trung lại có thể chia làm hai nhóm phương pháp chính:

• Nhóm phương pháp dựa trên cơ sở hình thức/ ngữ pháp (formed-based)

-   Phương pháp Ngữ pháp-Dịch (Grammar-Translation Method)
-   Phương pháp trực tiếp (Direct Method)
-   Phương pháp Nghe-Nói (Audio-Lingual Method)
 
• Nhóm phương pháp dựa trên cơ sở chức năng (function-based) mà tiêu biểu là Phương pháp Giao tiếp (Communicative Approach)

Khi nhắc đến việc đổi mới PPGD tiếng Anh ở các trường THPT hiện nay, ta nhận thấy xuất hiện chủ trương đi theo hai quan điểm đang thịnh hành trong giáo dục học và giáo học pháp ngoại ngữ trên thế giới và trong nước: quan điểm lấy người học làm trung tâm (the learner-centred approach) và quan điểm giao tiếp (the communicative language approach) (trong giảng dạy ngoại ngữ) trong đó nhiệm vụ (task-based) được xem là PPGD chủ đạo.

Lí do của việc lựa chọn hai quan điểm này là vì chúng có nhiều điểm tương đồng: chúng đều coi HS là trung tâm của quá trình dạy-học và đều nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của HS. Trong giảng dạy truyền thống, người GV thường đóng vai trò là trung tâm của quá trình dạy-học theo hình thức "thông báo đồng loạt" - thầy nói và cả lớp lắng nghe.
 
Trong dạy học lấy người học làm trung tâm và giao tiếp, thầy không phải chỉ là người truyền thụ kiến thức mà còn có vai trò là người giúp đỡ, người cố vấn, người nêu vấn đề, người điều khiển sự tham gia của người học vào quá trình học tập. Về phía HS, các em không chỉ ngồi đối diện với thầy, nghe thầy giảng bài mà còn phải thực thi các nhiệm vụ giao tiếp theo cặp và theo nhóm, hay tương tác với cả lớp học như là một môi trường văn hoá xã hội, sẵn sàng thực hiện những nhiệm vụ (ngôn ngữ và giao tiếp) được giao một cách tự giác, tích cực dưới sự giám sát và giúp đỡ của thầy.
 
Các nhà giáo học pháp ngoại ngữ tin rằng các hình thức tương tác đa dạng, cộng với môi trường học tập thuận lợi và động cơ học tập mạnh mẽ của HS là những yếu tố cực kì quan trọng quyết định thành công trong việc học một ngoại ngữ của người học.
 
Trong dạy học truyền thống, năng lực ngôn ngữ (linguistic competence) như phát âm đúng, sử dụng từ vựng và các cấu trúc ngữ pháp đúng được cho là đích cuối cùng của giảng dạy. Trong quan điểm giao tiếp, năng lực giao tiếp thông qua các kĩ năng nghe, nói, đọc và viết được cho là đích của quá trình dạy một ngoại ngữ, còn năng lực ngôn ngữ được cho là phương tiện phải được cung cấp để HS có thể sử dụng đúng và phù hợp trong các hoạt động giao tiếp.
 
Để thực hiện tốt vai trò quản lí việc đổi mới PPGD tiếng Anh, người CBQL cần nắm vững những yêu cầu và quy trình đổi mới PPGD, cần có sự quan tâm đúng mức và luôn đặt vấn đề đổi mới PPGD trong sự phối hợp với các hoạt động khác trong nhà trường. Ban giám hiệu cần trân trọng, khuyến khích mỗi sáng kiến kinh nghiệm về việc đổi mới PPGD dù nhỏ hay lớn của mỗi GV. Hơn thế nữa người cán bộ quản lí cũng cần có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nhằm giúp mỗi GV nắm vững cách vận dụng cũng như phối hợp các PPGD mới một cách nhuần nhuyễn và phù hợp với nội dung bài học, đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi của HS mình đang giảng dạy, và điều kiện dạy và học tại địa phương nơi mình gỉảng dạy. Tất cả những điều này sẽ góp phần làm hoạt động đổi mới PPGD môn tiếng Anh nói riêng và các môn học khác nói chung ngày càng mở rộng và có hiệu quả hơn.
 
Tóm lại, vấn đề quản lí việc đổi mới PPGD môn tiếng Anh đòi hỏi người CBQL phải:
 
- Luôn có ý thức coi vấn đề đổi mới PPGD là một mục tiêu quản lí, là một bộ phận của kế hoạch năm học.
 
- Nắm bắt và phổ biến kịp thời đến GV những thông tư, chỉ thị của các cấp quản lí về việc đổi mới PPGD, thường xuyên cử người đi tập huấn các chương trình bồi dưỡng về việc đổi mới PPGD (đặc biệt là các buổi hội thảo do Hội đồng Anh phối hợp với Sở GD-ĐT tổ chức hằng năm).
 
- Tổ chức những chuyên đề sinh hoạt về đổi mới PPGD, thao giảng trong pham vi trường hoặc cụm trường để các GV có cơ hội ngồi lại trao đổi, rút kinh nghiệm, học hỏi những cái hay, cái mới từ bạn bè đồng nghiệp. Bên cạnh đó, có thể tổ chức nghiên cứu khoa học về nội dung đổi mới PPGD cho toàn thể GV trong trường.
 
- Có ý thức coi việc đổi mới PPGD là một trong những tiêu chí đánh giá giờ dạy, nhằm có biện pháp phù hợp trong việc kiểm tra, đánh giá cũng như có kế hoạch giúp đỡ GV trong quá trình thực hiện việc đổi mới PPGD.
 
- Quan tâm và có dự đầu tư phù hợp và kịp thời đối với vấn đề trang bị các phương tiện, thiết bị kỹ thuật hiện đại nhằm hỗ trợ cho hoạt động đổi mới PPGD của GV trên lớp.
 
Thông qua việc nghiên cứu một cách có hệ thống các khái niệm công cụ về quản lí giáo dục và các chức năng quản lí giáo dục, nội dung quản lí việc đổi mới PPGD môn tiếng Anh ở các trường THPT, và đặc điểm tâm lí cơ bản của HS THPT nhằm đánh giá thực trạng và đề xuất các biện pháp phù hợp góp phần giúp công tác quản lí việc đổi mới PPGD môn tiếng Anh ở các trường tại Vĩnh phúc được thực hiện có hiệu quả và thành công hơn trong tương lai.
 
• Triệu Thế Sáng - Giáo viên Trường THPT Trần Hưng Đạo
 

Các tin khác
Thống kê truy cập
24
Hôm nay509
Hôm qua1479
Tuần này8825
Tháng này28510
Tất cả1412944